Listwy RSS w burtach SUP-a czy carbon stringer na pokładzie – czym różnią się dwa sposoby ograniczania ugięcia dmuchanej deski?

Dwie deski SUP mogą mieć identyczne 15 cm grubości, podobny drop-stitch i takie samo ciśnienie robocze, a na wodzie zachowywać się zupełnie inaczej. Najbardziej czuć to pod cięższym użytkownikiem, podczas szybkiego wiosłowania albo na krótkiej, stromej fali: jedna deska pozostaje spokojna i utrzymuje kształt, druga zaczyna pracować jak lekko napięty materac.

Producenci próbują ograniczać to ugięcie na kilka sposobów. Dwa szczególnie interesujące rozwiązania to listwy RSS montowane w burtach oraz carbon stringer biegnący wzdłuż pokładu, a często również dna. Oba mają zwiększać sztywność iSUP-a, ale robią to w innym miejscu konstrukcji i w inny sposób. Nie są więc rozwiązaniami zamiennymi 1:1.

Najważniejsza rzecz na początku: sam napis „carbon”, „RSS” albo „reinforced” na specyfikacji nie mówi jeszcze, czy deska będzie naprawdę sztywna. O wyniku decyduje cały układ: drop-stitch, grubość deski, ciśnienie robocze, szerokość, liczba warstw poszycia, konstrukcja burt i rozmieszczenie wzmocnień.

RSS usztywnia deskę od boków, carbon stringer pracuje wzdłuż jej osi

RSS, czyli Rocker Stiffening System, jest najbardziej znany z desek Red Paddle Co. W rozwiązaniu tym do specjalnych kieszeni znajdujących się po obu stronach deski wkłada się stosunkowo sztywne listwy. Producent stosuje elementy z poliwęglanu, umieszczane w środkowej części burt — dokładnie w rejonie, w którym podczas pływania znajduje się największe obciążenie od masy użytkownika.

Listwy trzeba założyć podczas pompowania, zanim deska osiągnie pełne ciśnienie. Po napompowaniu burty mocno dociskają je w kieszeniach.

To ważny detal. RSS nie jest dodatkową warstwą materiału naklejoną na całą deskę. Powstają dwa lokalne, sztywne elementy pracujące po bokach konstrukcji.

Red Paddle Co deklaruje dla RSS wzrost sztywności nawet o około 30%. Nie oznacza to jednak, że każda deska z RSS będzie o 30% sztywniejsza od dowolnej deski bez tego systemu. Wynik dotyczy konkretnej konstrukcji producenta i jego metod pomiarowych.

W praktyce działanie RSS najlepiej czuć na długich deskach touringowych i sportowych. Środkowa część iSUP-a mniej zapada się pod paddlerem, a dziób i rufa nie unoszą się tak mocno przy każdym przeniesieniu ciężaru.

Carbon stringer działa inaczej.

Stringer jest podłużnym pasem wzmacniającym biegnącym zazwyczaj w osi deski. Może znajdować się:

• tylko na pokładzie,

• na pokładzie i spodzie,

• w postaci jednego centralnego pasa,

• jako dwa równoległe pasy na pokładzie,

• jako część bardziej złożonego systemu wzmacniającego.

W deskach wyższej klasy stosuje się między innymi stringery zawierające rzeczywiste włókno węglowe. Przykładem są wybrane modele Starboard, Naish czy Shark. Współczesny Starboard All Star iSUP wykorzystuje na przykład dwa carbon stringery na pokładzie, natomiast konstrukcja Naish Maliko iSUP ma carbon stringer zarówno na pokładzie, jak i na dnie.

Ma to znaczenie z punktu widzenia mechaniki.

Kiedy długa deska ugina się pod użytkownikiem, jej górna i dolna powierzchnia są rozciągane i ściskane. Wzmocnienie umieszczone na pokładzie lub spodzie znajduje się daleko od osi obojętnej konstrukcji, dlatego może skutecznie ograniczać zginanie.

Najlepiej działa układ dobrze zaprojektowany jako całość. Stringer wyłącznie na pokładzie pomaga, ale symetryczne wzmocnienie góra–dół ma większy potencjał konstrukcyjny, ponieważ obie powierzchnie uczestniczą w przenoszeniu obciążenia.

I tu pojawia się ważne ostrzeżenie zakupowe: określenie „carbon stringer” nie jest normą techniczną określającą minimalną szerokość, grubość ani zawartość włókna węglowego. Dwa SUP-y opisane w sklepie tym samym hasłem mogą mieć zupełnie inne rozwiązania konstrukcyjne.

Na wodzie różnica wychodzi przy cięższym użytkowniku, szybszym tempie i długiej desce

Na spokojnym jeziorze osoba ważąca 65 kg może nie odczuć dużej różnicy między poprawnie wykonaną deską bez dodatkowego usztywnienia a droższym modelem z RSS lub carbonem. Sytuacja zmienia się, gdy obciążenie i dynamika rosną.

Weźmy popularnego iSUP-a o wymiarach około 12’6″ × 30″ × 6″, czyli mniej więcej 381 × 76 × 15 cm. Taka deska ma już prawie cztery metry długości. Pod użytkownikiem ważącym 90–100 kg jej środkowa część pracuje wyraźnie mocniej niż w przypadku krótkiego allrounda 10’6″.

Ugięcie powoduje kilka konkretnych problemów.

Po pierwsze, zmienia linię wodną. Zamiast utrzymywać możliwie prosty profil, deska wygina się pod paddlerem. Więcej powierzchni zaczyna pracować w wodzie, a część energii z każdego pociągnięcia wiosłem zostaje zużyta na odkształcanie konstrukcji.

Po drugie, pojawia się nieprzyjemne „pompowanie” pokładu. Przy szybkiej kadencji deska ugina się i prostuje w rytmie ruchów użytkownika.

Po trzecie, mniej sztywna konstrukcja gorzej zachowuje się na krótkiej fali. Dziób, środek i rufa nie pracują wtedy jak jeden element.

To właśnie w takich warunkach RSS ma dużo sensu. Listwy znajdują się w centralnej strefie burt, więc usztywniają przede wszystkim miejsce najmocniej obciążane przez stojącego użytkownika. Producent stosuje RSS między innymi w sportowych, touringowych i wyścigowych konstrukcjach, gdzie redukcja ugięcia ma większe znaczenie niż w szerokim rekreacyjnym allroundzie.

Jest jednak irytujący szczegół: RSS oznacza dwa dodatkowe elementy, o których trzeba pamiętać podczas składania deski.

Procedura wygląda mniej więcej tak:

• częściowo pompujesz SUP,

• wkładasz obie listwy do kieszeni,

• dopiero potem pompujesz deskę do ciśnienia roboczego.

Przy pierwszych kilku użyciach ciasne kieszenie potrafią irytować. Listwy trzeba też przewozić i pilnować, żeby nie zostały na brzegu albo w garażu. Zapomnisz ich — popływasz, ale bez korzyści, za którą zapłaciłeś.

Carbon stringer nie wymaga żadnej obsługi. Jest integralną częścią deski. Pompujesz SUP i schodzisz na wodę.

Tyle że również tutaj jest koszt konstrukcyjny.

Dodatkowe warstwy utrudniają bardzo ciasne rolowanie, a miejsce łączenia różnych materiałów musi dobrze znosić tysiące cykli składania. Dlatego przy carbon stringerze liczy się nie tylko sam materiał, lecz również jakość laminacji.

Nie ma też sensu zakładać, że carbon automatycznie wygra z RSS. Starboard w deskach wyścigowych łączy kilka metod jednocześnie: woven drop-stitch, carbon stringery oraz w niektórych konstrukcjach naprężany system Airline wykorzystujący linkę aramidową. Producent podaje dla Airline zmniejszenie ugięcia kadłuba w swoim teście o 1,8 cm. To dobry przykład pokazujący, że w topowych iSUP-ach sztywność jest rezultatem całego pakietu, a nie jednego efektownego dodatku.

Co wybrać i jak nie dać się złapać na samo słowo „carbon”

Jeżeli porównujesz dwie deski, nie zaczynaj od RSS ani carbon stringera. To częsty błąd.

Najpierw sprawdź konstrukcję bazową.

Priorytety ustawiłbym tak:

1. Drop-stitch i poszycie. Woven drop-stitch oraz dobrze wykonane laminowane konstrukcje fusion potrafią dać bardzo wysoką sztywność jeszcze przed dodaniem stringera. Starboard deklaruje dla swojego woven drop-stitch między innymi mniejszą rozciągliwość materiału, a w konstrukcji Deluxe Lite podaje około 12% wzrostu sztywności wynikający z zastosowania woven drop-stitch.

2. Ciśnienie robocze. SUP napompowany do 12 PSI i ten sam SUP przy 18 PSI nie zachowują się identycznie. Nie wolno jednak pompować deski powyżej wartości dopuszczonej przez producenta. Niektóre sportowe modele Red Paddle Co pracują przy 20 PSI i więcej, podczas gdy wiele iSUP-ów innych producentów ma maksimum około 15 PSI.

3. Grubość i proporcje. Typowe 6″, czyli około 15,2 cm, daje znacznie korzystniejszą geometrię pod kątem zginania niż bardzo cienka konstrukcja. Nie oznacza to jednak, że każda deska 6″ jest sztywna. Słaby materiał nadal pozostanie słabym materiałem.

4. Burty. To krytyczne miejsce iSUP-a, bo właśnie tam łączą się górna i dolna część poszycia. W droższych modelach spotyka się podwójne warstwy, dodatkowe pasy wzmacniające i połączenia zgrzewane zamiast klasycznie klejonych.

5. Dopiero potem RSS albo stringer.

Jeśli dwa modele mają podobną konstrukcję bazową, wtedy wybór staje się ciekawszy.

RSS ma dużą zaletę konstrukcyjną: dostajesz rzeczywiste, sztywne elementy mechaniczne umieszczone w burtach. Nie trzeba zastanawiać się, czy widoczny pasek na powierzchni jest tylko cienką dekoracyjną warstwą. Minusem jest obsługa podczas pompowania.

Carbon stringer wygrywa wygodą. Nie wymaga montowania czegokolwiek i może biec praktycznie przez całą długość deski. Szczególnie sensowny jest układ obejmujący pokład i dno.

Jest jednak jedna pułapka. Sam szeroki czarny pasek pośrodku SUP-a nie jest dowodem na obecność konstrukcyjnego carbonu. W segmencie tańszych desek określenia „carbon”, „carbon reinforced” i „carbon design” bywają wykorzystywane bardzo swobodnie. Przed zakupem trzeba znaleźć informację o rzeczywistym materiale, położeniu oraz przebiegu stringera.

Jeżeli producent pokazuje tylko grafikę deski i hasło „Carbon Technology”, ale nie wyjaśnia konstrukcji przekroju, nie traktowałbym tego jako argumentu za dopłatą.

Dla użytkownika rekreacyjnego ważącego 60–80 kg i pływającego głównie po spokojnych jeziorach bardziej opłaca się kupić dobrze wykonanego allrounda lub touringa z porządnym drop-stichem niż słabszą deskę „uratowaną” marketingowym carbonem.

Przy 90–100 kg i więcej, przy długich trasach, bagażu albo dynamicznym wiosłowaniu sztywność zaczyna mieć znacznie większy wpływ na komfort. Tutaj dodatkowe wzmocnienia mają już konkretne uzasadnienie.

W klasie race sytuacja jest jeszcze bardziej jednoznaczna. Deska 14’0″ × 24–28″ ma ponad 4,2 m długości, więc ograniczenie pracy kadłuba staje się jednym z podstawowych zadań konstruktora. Dlatego w szybkich modelach pojawiają się jednocześnie carbon stringery, woven drop-stitch, dodatkowe pasy burtowe i systemy naprężające.

Nie wybierałbym więc między RSS a carbonem na podstawie zasady „jedno jest lepsze”. RSS jest mechanicznym usztywnieniem burt w krytycznej środkowej części deski. Carbon stringer wzmacnia przede wszystkim pracę podłużną pokładu i — jeżeli występuje — dna. Konstruktor może osiągnąć dobry rezultat obiema metodami, a może też zmarnować potencjał obu przez słabą konstrukcję bazową.

Więcej na ten temat na stronie: https://whatthesup.pl

FAQ – RSS i carbon stringer w SUP-ie

Czy SUP z carbon stringerem zawsze będzie sztywniejszy od deski z RSS?
Nie. Sztywność zależy od całej konstrukcji. Bardzo dobry woven drop-stitch z mocnymi burtami i RSS może być sztywniejszy od przeciętnej deski z cienkim carbon stringerem.

Czy listwy RSS trzeba montować za każdym razem?
Tak. Są wyjmowanymi elementami wkładanymi do kieszeni w burtach podczas pompowania. Bez nich deska nadal może być używana, ale nie korzysta z dodatkowego usztywnienia RSS.

Czy carbon stringer utrudnia zwijanie SUP-a?
Może. Każda dodatkowa warstwa zwiększa lokalnie grubość i sztywność poszycia. W dobrze zaprojektowanej desce nie powinno uniemożliwiać to normalnego pakowania, ale SUP może zwijać się mniej ciasno niż lekka konstrukcja bez dodatkowych wzmocnień.

Czy jeden carbon stringer na pokładzie wystarczy?
Pomaga, ale z konstrukcyjnego punktu widzenia bardziej rozbudowane systemy wykorzystujące wzmocnienia na pokładzie i dnie mogą skuteczniej kontrolować ugięcie. Trzeba porównywać konkretną deskę, a nie samą nazwę technologii.

Czy cięższa osoba powinna zawsze szukać RSS albo carbonu?
Nie zawsze, ale przy masie użytkownika około 90–100 kg i wyżej sztywność powinna znaleźć się wysoko na liście kryteriów. Szczególnie jeśli deska jest długa, wąska albo ma wozić również bagaż.

Czy wysokie ciśnienie zastępuje dodatkowe usztywnienia?
Nie. Wyższe ciśnienie zwiększa sztywność, ale można pompować wyłącznie do limitu określonego przez producenta. Dobra konstrukcja wykorzystuje odpowiedni drop-stitch, poszycie, burty i ciśnienie jako jeden układ.

Co jest wygodniejsze na co dzień: RSS czy carbon stringer?
Carbon stringer, ponieważ nie wymaga dodatkowych czynności. RSS trzeba wkładać podczas pompowania i później pamiętać o dwóch osobnych listwach.

Czy dopłata do dodatkowego usztywnienia ma sens przy rekreacyjnym SUP-ie?
Nie zawsze. Przy lekkim użytkowniku i spokojnym pływaniu większą różnicę może zrobić właściwa szerokość, dobra konstrukcja drop-stitch i prawidłowe ciśnienie. Dopłata staje się bardziej uzasadniona przy większej masie, długich deskach touringowych, szybkiej jeździe i pływaniu na fali.

Przy zakupie zacznij więc nie od pytania „RSS czy carbon?”, lecz od sprawdzenia konstrukcji bazowej deski: rodzaju drop-stitchu, dopuszczalnego ciśnienia, budowy burt oraz tego, czy producent rzeczywiście opisuje materiały wzmacniające. Dopiero gdy dwa SUP-y są pod tym względem porównywalne, analizuj dodatkowe usztywnienie. Najdroższy błąd to dopłacenie kilkuset złotych do efektownego słowa „carbon” przy przeciętnej konstrukcji znajdującej się pod nim.