Regały wspornikowe jednostronne czy dwustronne – które rozwiązanie wybrać

Regał wspornikowy ustawiony przy ścianie zajmuje mniej miejsca niż konstrukcja obsługiwana z dwóch stron. Nie oznacza to jednak, że zawsze jest lepszym wyborem. W magazynie stali, hurtowni drewna czy zakładzie produkcyjnym regały wspornikowe jednostronne i dwustronne rozwiązują różne problemy związane z dostępem do towaru, wykorzystaniem powierzchni i pracą wózków widłowych. O wyborze powinny decydować przede wszystkim układ hali, wymiary ładunków oraz częstotliwość ich pobierania. Źle dobrana konstrukcja potrafi zaoszczędzić kilka metrów kwadratowych na planie magazynu, a jednocześnie utrudnić każdą operację załadunku.

Regały wspornikowe jednostronne – kiedy najlepiej wykorzystują przestrzeń?

Regały wspornikowe jednostronne mają ramiona nośne zamontowane po jednej stronie słupów. Najczęściej ustawia się je wzdłuż ścian hali, ogrodzeń lub na obrzeżach placów składowych. Operator obsługuje taki regał tylko od frontu, dzięki czemu za konstrukcją nie trzeba wyznaczać dodatkowego korytarza transportowego.

To praktyczny wybór dla mniejszych magazynów oraz zakładów, w których długie materiały składowane są głównie przy ścianach. Przykładowo warsztat obróbki metalu przechowujący sześciometrowe profile stalowe może ustawić rząd regałów wzdłuż jednej ściany hali, pozostawiając środkową część pomieszczenia na transport materiałów i stanowiska produkcyjne.

Duże znaczenie ma głębokość regału. Przy ramionach o długości 800 mm trzeba przewidzieć miejsce na konstrukcję, odpowiednie odsunięcie od ściany oraz przestrzeń manewrową. Sama długość ramienia nie jest więc pełną głębokością instalacji. W ofertach producentów występują między innymi modele z ramionami 800, 1000 i 1200 mm oraz o wysokości od 2 do 3,5 m. Większe konstrukcje przemysłowe mogą osiągać nawet 9 m wysokości, ale wymagają indywidualnego sprawdzenia warunków pracy.

Najważniejsze zalety wersji jednostronnej to:

• Oszczędność miejsca przy ścianach – nie ma potrzeby organizowania dostępu od tyłu.
• Prostsza organizacja pobierania towaru – wszystkie materiały znajdują się po jednej stronie ciągu komunikacyjnego.
• Mniejsza liczba elementów nośnych w porównaniu z odpowiednio rozbudowaną konstrukcją dwustronną.
• Łatwiejsze wydzielenie stref składowania materiałów pobieranych rzadziej.

Ograniczenie pojawia się wtedy, gdy magazyn obsługuje duże ilości różnorodnych materiałów. Wszystkie operacje odbywają się od jednej strony. Jeżeli operatorzy jednocześnie pobierają profile i odkładają dostawy, powstają zatory. Dokładanie kolejnych regałów jednostronnych nie zawsze rozwiązuje problem, ponieważ może zwiększyć liczbę potrzebnych korytarzy.

Regał jednostronny ma największy sens przy ścianie lub na granicy strefy składowania. Ustawianie wielu niezależnych rzędów w centralnej części dużej hali często oznacza niepotrzebne wykorzystanie powierzchni na ciągi komunikacyjne. W takim przypadku należy rozważyć wariant dwustronny.

Regały dwustronne – większa pojemność, ale też wymagania transportowe

Regały wspornikowe dwustronne mają ramiona po obu stronach słupów nośnych. Konstrukcja przypomina drzewo z rozłożonymi gałęziami, a materiały można pobierać niezależnie z lewej i prawej strony. Takie regały ustawia się przede wszystkim w środkowych częściach magazynów i na dużych placach składowych.

Ich podstawową zaletą jest wykorzystanie jednego rzędu słupów do obsługi dwóch stron składowania. Nie oznacza to automatycznie dwukrotnie większej pojemności całego magazynu. Rzeczywisty zysk zależy od liczby poziomów, szerokości korytarzy, wymiarów ładunków i dostępnej powierzchni.

Dobrym przykładem jest hurtownia stali magazynująca rury oraz profile o długości 6 m. Zamiast dwóch oddzielnych rzędów regałów jednostronnych można zastosować jeden rząd dwustronny. Po jednej stronie znajdą się rury, a po drugiej profile. Operatorzy mogą pobierać materiały z obu stron bez konieczności przekładania całych pakietów.

Trzeba jednak pozostawić odpowiednią przestrzeń transportową. Dla regału z ramionami 1000 mm po obu stronach sama nominalna rozpiętość ramion wynosi 2 m. Do tego dochodzą rzeczywiste wymiary konstrukcji i dwa korytarze robocze.

Szerokość korytarza zależy od rodzaju wózka, długości transportowanego ładunku i sposobu podjazdu. Wózki boczne lub wielokierunkowe mogą obsługiwać długie materiały w korytarzach o szerokości około 1,8–2,5 m w odpowiednio zaprojektowanych instalacjach. Standardowy wózek czołowy przewożący sześciometrowe profile może potrzebować znacznie większej przestrzeni. Ostateczne wymiary trzeba ustalić na podstawie danych konkretnego pojazdu i geometrii manewru.

Wersja dwustronna sprawdza się szczególnie wtedy, gdy:

• magazyn ma regularny, prostokątny układ i wystarczającą szerokość;
• materiały są pobierane często, a szybki dostęp do różnych indeksów jest ważniejszy niż maksymalne zagęszczenie składowania;
• po obu stronach regału można zapewnić bezpieczne korytarze;
• firma planuje zwiększenie liczby składowanych produktów bez rozbudowy hali.

Najczęstszy błąd to zakup regału dwustronnego bez sprawdzenia możliwości manewrowych wózka. Na rysunku konstrukcja wygląda kompaktowo, lecz po montażu okazuje się, że operator musi wykonywać dodatkowe manewry albo nie może bezpiecznie odłożyć najdłuższego pakietu. W efekcie magazyn ma większą pojemność teoretyczną, ale pracuje wolniej.

Nie można również zakładać, że obciążenia po obu stronach wzajemnie się równoważą. Dopuszczalna nośność słupa, podstawy, zakotwień i całego układu musi obejmować także przewidziane przypadki niesymetrycznego obciążenia, na przykład pełne składowanie z jednej strony przy pustej drugiej.

Nośność, koszty i bezpieczeństwo – co sprawdzić przed zakupem?

Sam wybór liczby stron składowania to dopiero początek. O przydatności konstrukcji decydują nośność ramion, rozstaw słupów, sztywność przechowywanych materiałów, parametry posadzki i sposób transportu.

Na rynku dostępne są lekkie modele o nośności około 140–250 kg na ramię, konstrukcje średnie o nośności 300–500 kg oraz rozwiązania przemysłowe przenoszące 1000 kg i więcej na pojedyncze ramię. Specjalistyczne systemy mogą osiągać 2500 kg na ramię. Nie są to jednak wartości zamienne – każdy regał ma własne dopuszczalne obciążenia elementów i całej konstrukcji.

Przykład: magazyn przechowuje wiązki profili stalowych o masie 1200 kg i długości 6 m. Jeżeli projekt przewiduje równomierne podparcie wiązki na czterech ramionach, nominalny udział obciążenia wynosi 300 kg na ramię. Nie wystarczy jednak zamówić czterech ramion o takim udźwigu. Trzeba uwzględnić rzeczywisty rozkład masy, możliwe nierównomierne ułożenie profili, ugięcie materiału oraz dopuszczalne obciążenie całych słupów.

Przy zakupie warto porównać regały wspornikowe pod kątem następujących parametrów:

• Nośność pojedynczego ramienia i słupa – oba ograniczenia muszą odpowiadać maksymalnemu planowanemu obciążeniu.
• Długość i rozstaw ramion – powinny zapewniać stabilne podparcie najdłuższych i najbardziej podatnych na ugięcie elementów.
• Wysokość poziomów składowania – regulacja, na przykład co 100 mm, ułatwia dopasowanie regału do zmieniającego się asortymentu.
• Rodzaj posadzki i zakotwienia – trzeba sprawdzić nośność betonu, jego grubość, stan techniczny oraz siły przekazywane przez słupy i kotwy.
• Zabezpieczenie powierzchni – wewnątrz hali często wystarcza powłoka malowana proszkowo, natomiast na placach zewnętrznych zwykle lepiej sprawdza się ocynk ogniowy.
• Zabezpieczenie ładunku – przy rurach i elementach mogących się stoczyć potrzebne są odpowiednie ograniczniki lub inne rozwiązania przewidziane przez projektanta.

Równie istotny jest koszt całej instalacji. Regał jednostronny zwykle wymaga mniej ramion i prostszej podstawy, więc przy podobnych parametrach bywa tańszy jako pojedynczy moduł. Dwustronny kosztuje więcej, ale pozwala wykorzystać wspólne słupy do przechowywania materiałów po obu stronach.

Porównywanie wyłącznie ceny jednego regału jest błędem. Należy policzyć koszt w przeliczeniu na liczbę bezpiecznych miejsc składowania, uwzględniając transport, montaż, kotwienie, ochronę słupów i ewentualną zmianę organizacji ruchu. Przy ciężkich materiałach cena zależy też od wymaganej dokumentacji obliczeniowej i parametrów konstrukcji. Bez jednakowej specyfikacji technicznej porównanie dwóch ofert niewiele mówi.

W praktyce szczególnie problematyczne bywają posadzki starszych hal. Regał może mieć odpowiednią nośność katalogową, ale istniejąca płyta betonowa niekoniecznie przeniesie obciążenia i siły działające na kotwy. W takim przypadku przed montażem potrzebna jest ocena konstrukcyjna podłoża. Sama obecność betonu nie stanowi potwierdzenia jego przydatności.

Przy eksploatacji należy także uwzględnić wymagania normy PN-EN 15635 dotyczącej użytkowania i utrzymania stalowych systemów składowania. Przewiduje ona między innymi regularne kontrole oraz przeglądy przez kompetentną osobę w odstępach nieprzekraczających 12 miesięcy.

Decyzję zakupową najlepiej rozpocząć od prostego planu: nanieść na rzut magazynu rzeczywiste długości ładunków, przewidywane rzędy regałów oraz korytarze dla konkretnych wózków. Następnie ustalić najcięższy pakiet i wymagane punkty podparcia. Dopiero po sprawdzeniu geometrii transportu i obciążeń należy wybierać wersję jednostronną lub dwustronną. To pozwala uniknąć kosztownej sytuacji, w której kupiony regał pasuje do hali, lecz nie nadaje się do sprawnej obsługi.

FAQ – najczęstsze pytania o regały wspornikowe

Czy regał dwustronny ma dwa razy większą nośność niż jednostronny?
Nie. Może udostępniać dwa razy więcej stron składowania, ale nośność zależy od konstrukcji słupów, ramion, podstawy i zakotwień. Obciążenia po obu stronach muszą mieścić się w granicach określonych przez producenta.

Czy regał jednostronny trzeba przymocować do ściany?
Nie należy zakładać, że ściana jest elementem podpierającym regał. Typowe konstrukcje jednostronne są kotwione do odpowiednio przygotowanej posadzki. Mocowanie do ściany jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy przewiduje je projekt.

Jak dobrać liczbę ramion do sześciometrowych profili?
Liczba punktów podparcia zależy od masy, sztywności i sposobu ułożenia profili. Dwa punkty stanowią minimum dla wielu sztywnych ładunków, ale długie lub podatne na ugięcie materiały mogą wymagać trzech, czterech albo większej liczby podpór. Rozstaw powinien wynikać z obliczeń i zaleceń producenta.

Czy regały wspornikowe można montować na zewnątrz?
Tak, pod warunkiem zastosowania konstrukcji przeznaczonej do pracy na zewnątrz. Trzeba uwzględnić korozję, obciążenie wiatrem, a przy zadaszeniu również śniegiem, oraz odpowiednio zaprojektowane fundamenty.

Kiedy warto wybrać regał dwustronny zamiast dwóch jednostronnych?
Gdy oba fronty będą wykorzystywane, a układ magazynu pozwala obsługiwać je bez utrudniania ruchu. Jeżeli jedna strona pozostanie niedostępna lub wymaga stworzenia nieproporcjonalnie szerokiego korytarza, korzystniejszy będzie układ jednostronny.